Khi người thân nằm hồi sức: hiểu và đồng hành

Bước vào phòng hồi sức lần đầu là trải nghiệm choáng ngợp: máy móc, dây nhợ, tiếng báo động, và người thân của bạn nằm đó trông khác hẳn.

Bài này giúp bạn hiểu những gì đang diễn ra và biết mình làm được gì.

Về các thiết bị

Mỗi thứ bạn thấy đều có chức năng cụ thể: theo dõi nhịp tim, huyết áp, nồng độ oxy; hỗ trợ hô hấp; đưa thuốc và dịch; theo dõi lượng nước tiểu.

Đừng ngại hỏi nhân viên giải thích từng thứ. Hiểu chúng làm gì giúp bạn bớt sợ.

Về tiếng báo động: phần lớn là báo hiệu thường quy hoặc do cử động, không phải lúc nào cũng là tình huống khẩn. Nhân viên sẽ xử lý.

Người bệnh có biết gì không

Tuỳ tình trạng và tuỳ thuốc đang dùng. Nhưng nhiều người sau này kể lại rằng họ nghe được giọng người thân.

Vì vậy hãy:

• Nói chuyện với họ, tự giới thiệu mỗi lần vào.
• Nắm tay nếu được phép.
• Nói những điều bình thường, không chỉ nói về bệnh.
• Giữ giọng bình tĩnh.
• Tránh nói về tình trạng xấu ngay cạnh giường.

Điểm cuối đáng nhấn mạnh. Hãy trao đổi những điều khó ở ngoài phòng.

Nếu người bệnh có ống nội khí quản

Họ không nói được vì ống đi qua dây thanh. Điều này khiến nhiều người bệnh hoảng.

Cách hỗ trợ:

• Giải thích cho họ vì sao không nói được và rằng điều đó là tạm thời.
• Hỏi những câu có thể trả lời bằng gật lắc.
• Hỏi nhân viên về bảng chữ cái hoặc bảng hình để giao tiếp.
• Kiên nhẫn, cho họ thời gian.
• Trấn an rằng bạn ở đây.

Thông tin bạn có thể cung cấp

Đây là vai trò quan trọng của gia đình và ê kíp rất cần:

• Toàn bộ thuốc người bệnh đang dùng.
• Tiền sử dị ứng.
• Các bệnh nền.
• Tiền sử phẫu thuật.
• Thói quen: hút thuốc, rượu bia.
• Tình trạng trước khi nhập viện: đi lại được không, tự sinh hoạt được không, trí nhớ thế nào.
• Người bệnh từng bày tỏ mong muốn gì về điều trị không.

Điểm áp chót rất quan trọng và hay bị bỏ qua. Biết người bệnh trước đây sinh hoạt thế nào giúp ê kíp đặt mục tiêu điều trị phù hợp.

Cử một đầu mối liên hệ

Ê kíp không thể trao đổi riêng với từng người trong gia đình. Hãy:

• Cử một người làm đầu mối.
• Người đó nhận thông tin và truyền lại cho cả nhà.
• Cung cấp số điện thoại luôn liên lạc được.
• Có người dự phòng.
• Thống nhất trước cách chia sẻ thông tin trong gia đình.

Điều này giúp thông tin chính xác và giúp ê kíp có thời gian chăm sóc người bệnh.

Cách trao đổi với ê kíp

• Đề nghị một buổi trao đổi định kỳ với bác sĩ điều trị.
• Chuẩn bị câu hỏi trước, viết ra giấy.
• Ghi chép trong lúc nghe.
• Hỏi lại nếu chưa hiểu, đừng gật cho qua.
• Hỏi vào thời điểm phù hợp, tránh lúc ê kíp đang xử lý việc khẩn.
• Hiểu rằng nhiều câu hỏi chưa có câu trả lời chắc chắn.

Những câu nên hỏi

• Hôm nay tình trạng thế nào so với hôm qua.
• Đang được điều trị gì và nhằm mục tiêu gì.
• Điều gì ê kíp đang lo nhất.
• Những ngày tới dự kiến thế nào.
• Gia đình cần chuẩn bị gì.
• Có quyết định nào gia đình cần tham gia không.

Câu về điều ê kíp đang lo nhất thường cho bạn bức tranh rõ hơn nhiều so với câu hỏi chung.

Về sự không chắc chắn

Đây là phần khó chịu đựng nhất. Trong hồi sức, nhiều câu hỏi không có câu trả lời chắc chắn: bao lâu thì khá hơn, có qua được không, sẽ hồi phục tới đâu.

Ê kíp không giấu bạn — họ thật sự chưa biết. Tình trạng có thể thay đổi từng ngày.

Hãy chuẩn bị tinh thần cho những ngày lên xuống, và đừng suy sụp vì một ngày xấu hay quá phấn khởi vì một ngày tốt.

Khi phải tham gia quyết định

Có những lúc gia đình được hỏi ý kiến về hướng điều trị. Khi đó:

• Cùng nghe bác sĩ giải thích, đừng nghe lại qua một người.
• Hỏi rõ các lựa chọn và hệ quả của từng lựa chọn.
• Lấy mong muốn người bệnh từng bày tỏ làm cơ sở.
• Xin thời gian để gia đình bàn nếu không phải quyết ngay.
• Đừng để ai gây áp lực.
• Ghi lại quyết định và lý do.

Điểm thứ ba quan trọng nhất. Câu hỏi nên là: nếu người bệnh tự quyết được, họ sẽ muốn gì.

Những vật nên mang

• Kính và máy trợ thính nếu người bệnh dùng.
• Ảnh gia đình để ở nơi họ nhìn thấy.
• Một vật quen thuộc nếu được phép.
• Danh sách thuốc và hồ sơ y tế.

Điểm đầu tiên rất quan trọng và hay bị quên. Người không nhìn rõ và không nghe rõ dễ lú lẫn và hoảng sợ hơn nhiều.

Về quy định thăm nom

Mỗi nơi có quy định riêng về giờ thăm và số người. Những quy định này nhằm bảo vệ người bệnh, gồm cả việc phòng nhiễm trùng.

• Tuân thủ quy định vệ sinh tay.
• Không vào thăm khi đang ốm.
• Không đưa trẻ nhỏ vào nếu không được phép.
• Không mang thức ăn vào nếu chưa hỏi.
• Giữ yên tĩnh.

Chăm sóc chính mình

Đây là phần gia đình hay bỏ qua nhất và lại quan trọng nhất cho đường dài.

• Thay phiên nhau trực, đừng để một người ở lì.
• Ăn và ngủ trong mức có thể.
• Ra khỏi bệnh viện một chút mỗi ngày.
• Nhận sự giúp đỡ khi có người đề nghị.
• Đừng bỏ thuốc của chính mình nếu bạn có bệnh nền.
• Nói chuyện với ai đó về cảm giác của bạn.

Nếu người thân nằm hồi sức dài ngày, đây là cuộc chạy đường dài. Bạn không giúp được ai nếu chính mình gục.

Về cảm xúc

Sợ hãi, bất lực, mệt mỏi, và đôi khi cả bực bội hay mong mọi chuyện kết thúc — tất cả đều là phản ứng bình thường trong hoàn cảnh này.

Đừng tự trách mình vì những cảm xúc đó. Hãy nói với người tin cậy, và hỏi bệnh viện xem có hỗ trợ tâm lý cho gia đình không.

Tóm lại

Hãy hỏi nhân viên giải thích các thiết bị để bớt sợ, và nói chuyện với người thân kể cả khi họ không đáp lại. Cung cấp cho ê kíp thông tin về thuốc, dị ứng và tình trạng trước khi nhập viện. Cử một đầu mối liên hệ và đề nghị buổi trao đổi định kỳ. Mang theo kính và máy trợ thính. Và hãy thay phiên nhau để không ai kiệt sức.

Câu hỏi thường gặp