Tỉnh lại sau gây mê: những gì là bình thường

Khoảnh khắc tỉnh lại sau gây mê khiến nhiều người bối rối. Bạn không nhớ gì, không biết mình đang ở đâu, và có những cảm giác lạ.

Biết trước điều gì là bình thường giúp bạn và người nhà bớt lo.

Bạn tỉnh lại ở đâu

Sau mổ, bạn thường được chuyển sang phòng hồi tỉnh, nơi nhân viên theo dõi sát cho tới khi bạn đủ ổn định để về phòng bệnh.

Bạn có thể không nhớ gì về khoảng thời gian đầu ở đó — đây là bình thường và do tác dụng của thuốc.

Những cảm giác thường gặp

• Lơ mơ, mất phương hướng. Giảm dần trong vài giờ.
• Buồn nôn. Rất thường gặp, có thuốc xử lý.
• Lạnh run. Nhân viên sẽ ủ ấm cho bạn.
• Đau họng. Do ống thở, thường giảm trong vài ngày.
• Khô miệng.
• Đau vùng mổ. Hãy báo mức đau để được xử lý.
• Mệt nhiều.
• Giọng khàn.
• Chóng mặt khi ngồi dậy.

Những điều này thường giảm dần. Nhưng hãy báo nhân viên nếu bạn khó chịu nhiều — có cách xử lý cho hầu hết.

Về buồn nôn

Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất và cũng gây khó chịu nhất với nhiều người.

• Báo ngay khi thấy buồn nôn, đừng chờ tới khi nôn.
• Có thuốc chống nôn hiệu quả.
• Nếu bạn từng bị buồn nôn nhiều sau mổ trước, hãy nói với bác sĩ gây mê trước mổ — họ có thể phòng ngừa.
• Bắt đầu uống nước từ từ theo hướng dẫn.

Điểm thứ ba rất đáng làm và nhiều người không biết.

Về đau sau mổ

Bạn không cần chịu đựng. Hãy:

• Báo mức đau trung thực khi được hỏi.
• Đừng chờ tới khi đau nhiều mới xin thuốc.
• Báo nếu thuốc không đủ hiệu quả.
• Nói nếu bạn lo về thuốc giảm đau, thay vì tự từ chối.

Kiểm soát đau tốt giúp bạn hít thở sâu, vận động sớm và hồi phục nhanh hơn.

Lú lẫn sau mổ ở người cao tuổi

Đây là tình huống người nhà cần biết trước. Sau mổ, người cao tuổi có thể:

• Lú lẫn, không nhận ra người thân.
• Nói lảm nhảm.
• Kích động hoặc ngược lại là lờ đờ.
• Thay đổi giữa tỉnh táo và lú lẫn trong ngày.

Tình trạng này khá thường gặp và thường hồi phục, nhưng cần được báo cho nhân viên y tế vì có thể có nguyên nhân xử lý được như đau, nhiễm trùng, mất nước hoặc tác dụng của thuốc.

Cách người nhà hỗ trợ:

• Ở bên cạnh, nói chuyện nhẹ nhàng.
• Nhắc lại thời gian, địa điểm một cách tự nhiên.
• Mang theo kính, máy trợ thính nếu người bệnh dùng.
• Giữ môi trường yên tĩnh, đủ ánh sáng ban ngày.
• Không tranh cãi hay sửa lưng.
• Báo nhân viên y tế.

Điểm về kính và máy trợ thính rất quan trọng. Người không nhìn rõ và không nghe rõ dễ lú lẫn hơn nhiều.

Hai mươi bốn giờ đầu

Dù bạn cảm thấy đã tỉnh táo, thuốc mê vẫn còn ảnh hưởng tới phản xạ và phán đoán. Trong hai mươi bốn giờ đầu, không nên:

• Lái xe hoặc điều khiển máy móc.
• Uống rượu bia.
• Ký kết giấy tờ hoặc ra quyết định quan trọng.
• Chăm sóc trẻ nhỏ một mình.
• Nấu ăn với bếp lửa một mình.
• Ở nhà một mình.

Đây là lý do bạn cần có người đưa về và ở cùng.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Khó thở.
• Đau ngực.
• Đau tăng đột ngột hoặc không kiểm soát được.
• Chảy máu nhiều từ vết mổ.
• Nôn liên tục, không uống được.
• Không đi tiểu được sau thời gian dự kiến.
• Sốt.
• Phát ban, ngứa nhiều.
• Lú lẫn nặng hoặc kéo dài.

Đừng ngại gọi nhân viên. Đây là việc của họ.

Về việc bí tiểu sau mổ

Đây là vấn đề thường gặp và ít được nói tới. Sau gây mê, một số người không đi tiểu được dù buồn.

Hãy báo nhân viên nếu bạn không đi tiểu được sau khoảng thời gian họ dặn. Đây là tình huống có cách xử lý và không nên để kéo dài.

Bắt đầu ăn uống trở lại

• Làm theo hướng dẫn về thời điểm bắt đầu.
• Bắt đầu bằng nước, từng ngụm nhỏ.
• Nếu không buồn nôn, chuyển dần sang thức ăn nhẹ.
• Đừng vội ăn nhiều.
• Báo nếu buồn nôn khi bắt đầu ăn.

Về nỗi sợ tỉnh giữa cuộc mổ

Đây là nỗi sợ khá phổ biến. Việc này rất hiếm gặp, và bác sĩ gây mê theo dõi liên tục mức độ mê trong suốt cuộc mổ.

Nếu bạn lo về điều này, hãy nói với bác sĩ gây mê ở buổi khám tiền mê. Họ sẽ giải thích các biện pháp theo dõi được áp dụng.

Vai trò của người nhà trong phòng hồi tỉnh

Tuỳ nơi mà người nhà có được vào hay không. Nếu được vào:

• Giữ yên tĩnh.
• Nói chuyện nhẹ nhàng, tự giới thiệu.
• Đừng hỏi dồn dập.
• Đừng cho ăn uống gì khi chưa được phép.
• Báo nhân viên nếu thấy điều gì bất thường.
• Đừng lo nếu người bệnh không nhớ bạn đã ở đó.

Những ngày sau

• Mệt mỏi có thể kéo dài vài ngày tới vài tuần.
• Trí nhớ và khả năng tập trung có thể giảm tạm thời.
• Giấc ngủ có thể bị xáo trộn.
• Đau họng giảm dần.

Những điều này thường cải thiện. Nhưng hãy báo bác sĩ nếu chúng kéo dài hoặc nặng.

Nếu bạn có trải nghiệm không tốt

Nếu lần gây mê này để lại trải nghiệm khó chịu — buồn nôn nhiều, đau nhiều, tỉnh chậm — hãy ghi lại và nói với bác sĩ gây mê trong lần sau.

Thông tin này giúp họ điều chỉnh cho lần tiếp theo. Nhiều vấn đề phòng ngừa được nếu biết trước.

Tóm lại

Lơ mơ, buồn nôn, lạnh run và đau họng sau gây mê là những cảm giác thường gặp và có cách xử lý — hãy báo thay vì chịu đựng. Với người cao tuổi, lú lẫn sau mổ khá thường gặp; hãy mang theo kính và máy trợ thính, và báo nhân viên y tế. Trong hai mươi bốn giờ đầu, đừng lái xe hay ra quyết định quan trọng dù bạn thấy đã tỉnh táo.

Câu hỏi thường gặp