Buổi khám tiền mê: vì sao quan trọng hơn bạn nghĩ

Trước mổ, bạn sẽ gặp bác sĩ gây mê. Nhiều người coi đây là thủ tục hành chính và trả lời qua loa.

Thực ra đây là buổi quyết định cách bạn được gây mê, và những gì bạn khai báo ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn.

Bác sĩ gây mê làm gì

Nhiều người chỉ biết họ là người cho bạn ngủ. Thực tế, họ chịu trách nhiệm về sự sống của bạn trong suốt cuộc mổ:

• Đánh giá bạn có đủ điều kiện chịu đựng cuộc mổ không.
• Chọn phương pháp gây mê phù hợp.
• Theo dõi liên tục hô hấp, tuần hoàn, và mức độ mê trong suốt cuộc mổ.
• Xử lý mọi tình huống phát sinh.
• Quản lý đau sau mổ.

Đây là lý do buổi khám tiền mê không phải thủ tục.

Những gì bắt buộc phải khai báo

Về thuốc:

• Toàn bộ thuốc kê đơn.
• Thuốc mua không cần đơn.
• Thực phẩm chức năng và vitamin.
• Thuốc nam, thảo dược.
• Đặc biệt: thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu.

Cách tốt nhất: mang theo tất cả hộp thuốc, hoặc ảnh chụp chúng.

Về dị ứng:

• Dị ứng thuốc và biểu hiện cụ thể.
• Dị ứng thức ăn.
• Dị ứng với băng dán, chất sát khuẩn, mủ cao su.

Về tiền sử gây mê:

• Bạn đã từng gây mê chưa, có vấn đề gì không.
• Có bị buồn nôn nhiều sau mổ không.
• Có khó tỉnh không.
• Trong gia đình có ai từng có phản ứng bất thường với thuốc mê không.

Điểm cuối rất quan trọng và ít người biết để khai. Có những phản ứng hiếm gặp với thuốc mê mang tính di truyền, và biết trước cho phép phòng ngừa.

Những tình trạng cần khai báo

• Bệnh tim, đặc biệt nếu từng đau ngực hoặc khó thở khi gắng sức.
• Bệnh phổi, hen, ho kéo dài.
• Ngáy to, ngưng thở khi ngủ.
• Tiểu đường.
• Bệnh gan, bệnh thận.
• Bệnh tuyến giáp.
• Trào ngược dạ dày.
• Đau lưng, vấn đề cột sống cổ.
• Răng lung lay, răng giả, răng sứ.
• Khó há miệng rộng.
• Có khả năng mang thai.
• Hút thuốc, uống rượu bia.
• Sử dụng chất kích thích.

Điểm về ngáy và ngưng thở khi ngủ đáng chú ý — đây là thông tin quan trọng cho gây mê mà nhiều người không nghĩ tới khai.

Điểm về răng cũng vậy. Răng lung lay có thể rơi ra khi đặt ống thở, và biết trước giúp phòng ngừa.

Về việc khai báo trung thực

Với hút thuốc, rượu bia và chất kích thích, nhiều người ngại khai. Nhưng đây là thông tin ảnh hưởng trực tiếp tới liều thuốc mê và tới cách theo dõi.

Bác sĩ gây mê không phán xét bạn. Họ cần biết để giữ bạn an toàn.

Nếu bạn ngại nói trước mặt người nhà, hãy đề nghị được nói riêng.

Những câu nên hỏi

• Tôi sẽ được gây mê theo cách nào và vì sao.
• Có lựa chọn nào khác không.
• Tôi sẽ ngủ hoàn toàn hay tỉnh.
• Rủi ro của phương pháp này là gì.
• Với tình trạng sức khoẻ của tôi, có nguy cơ gì cần chú ý không.
• Tôi cần nhịn ăn từ mấy giờ, được uống nước tới lúc nào.
• Thuốc nào vẫn uống buổi sáng, thuốc nào ngưng.
• Sau mổ đau sẽ được xử lý thế nào.
• Khi nào tôi tỉnh và cảm giác thế nào.
• Bác sĩ có ở cùng tôi suốt cuộc mổ không.

Về các phương pháp gây mê

Có nhiều cách, và việc chọn dựa trên loại phẫu thuật cùng tình trạng của bạn:

• Gây mê toàn thân: bạn ngủ hoàn toàn, không biết gì.
• Gây tê vùng: làm mất cảm giác một vùng lớn, bạn có thể tỉnh hoặc được cho an thần.
• Gây tê tại chỗ: chỉ làm mất cảm giác một vùng nhỏ.
• An thần: bạn lơ mơ, thư giãn, có thể không nhớ.

Hãy hỏi vì sao phương pháp đó được chọn cho bạn, và nếu bạn có mong muốn riêng thì nói ra để được trao đổi.

Nếu bạn rất sợ

Sợ gây mê là nỗi sợ phổ biến. Nhiều người sợ không tỉnh lại, sợ tỉnh giữa chừng, hoặc sợ mất kiểm soát.

Hãy nói ra. Bác sĩ gây mê có thể:

• Giải thích cụ thể về những gì sẽ diễn ra.
• Nói về các biện pháp theo dõi liên tục.
• Cho thuốc an thần nhẹ trước khi vào phòng mổ.
• Điều chỉnh cách tiếp cận cho phù hợp.

Việc giấu nỗi sợ không làm nó biến mất, và bạn sẽ hoảng hơn khi vào phòng mổ.

Về việc nhịn ăn

Đây là yêu cầu bắt buộc và có lý do thật: thức ăn trong dạ dày có thể trào ngược và vào phổi khi mất phản xạ bảo vệ đường thở.

• Hỏi rõ nhịn ăn từ mấy giờ.
• Hỏi có được uống nước không và tới lúc nào.
• Làm đúng, đừng nhịn từ quá sớm và cũng đừng ăn muộn hơn.
• Kể cả một viên kẹo cũng tính là ăn.
• Nếu lỡ ăn, hãy nói thật — đừng giấu.

Điểm cuối rất quan trọng. Việc giấu có thể dẫn tới biến chứng nghiêm trọng. Việc nói thật chỉ dẫn tới hoãn mổ.

Về nhịn quá lâu

Nhịn đúng khoảng thời gian được dặn. Nhịn từ quá sớm gây mất nước và mệt, không tốt cho cuộc mổ.

Nhiều nơi cho phép uống nước lọc tới gần giờ mổ hơn so với ăn. Hãy hỏi rõ.

Chuẩn bị cho buổi khám tiền mê

• Mang danh sách hoặc ảnh chụp toàn bộ thuốc đang dùng.
• Mang kết quả khám và xét nghiệm gần nhất.
• Chuẩn bị thông tin về tiền sử gây mê.
• Hỏi người thân về tiền sử gây mê trong gia đình.
• Viết sẵn câu hỏi.
• Đi cùng người thân nếu muốn.

Điểm thứ tư đáng làm trước khi đi. Hãy hỏi cha mẹ, anh chị em xem có ai từng có vấn đề với gây mê không.

Bỏ thuốc lá trước mổ

Hút thuốc ảnh hưởng tới hô hấp và lành thương. Bỏ càng sớm trước mổ càng tốt, và ngay cả bỏ vài ngày cũng có ích.

Hãy nói thật về việc bạn hút bao nhiêu — điều này ảnh hưởng tới cách theo dõi.

Về răng giả, kính áp tròng và trang sức

Trước khi vào phòng mổ, bạn sẽ phải tháo:

• Răng giả tháo lắp.
• Kính áp tròng.
• Trang sức, kể cả khuyên.
• Đồng hồ.

Hãy chuẩn bị trước và gửi người nhà giữ, đừng mang nhiều vật có giá trị theo.

Nếu lịch mổ thay đổi

Hãy báo bệnh viện nếu trước ngày mổ bạn:

• Bị sốt, cảm cúm, ho.
• Có vấn đề sức khoẻ mới.
• Bắt đầu dùng thuốc mới.
• Có khả năng mang thai.

Việc hoãn tuy phiền nhưng là quyết định vì an toàn.

Tóm lại

Buổi khám tiền mê là buổi quyết định cách bạn được gây mê an toàn, không phải thủ tục. Hãy khai báo đầy đủ mọi thuốc, tiền sử dị ứng, và đặc biệt là tiền sử gây mê của bản thân và gia đình. Đừng ngại khai về hút thuốc và rượu bia — bác sĩ cần biết để giữ bạn an toàn. Và nếu bạn sợ, hãy nói ra thay vì giấu.

Câu hỏi thường gặp