Gây tê vùng: tỉnh trong lúc mổ có đáng sợ không

Khi nghe nói sẽ được gây tê vùng thay vì gây mê toàn thân, nhiều người hoảng: tôi sẽ tỉnh trong lúc bị mổ à.

Nỗi sợ này dễ hiểu nhưng thường dựa trên hình dung sai về cảm giác thực tế.

Gây tê vùng là gì

Thuốc tê được đưa vào gần các dây thần kinh chi phối một vùng cơ thể, làm mất cảm giác đau ở vùng đó trong khi bạn vẫn tỉnh.

Tuỳ vị trí, có thể tê nửa người dưới, tê một chi, hoặc tê một vùng nhỏ hơn.

Bạn cảm thấy gì

Đây là điều quan trọng nhất cần hiểu:

• Không đau ở vùng được tê.
• Có thể cảm nhận áp lực, cảm giác kéo hoặc đẩy.
• Có thể cảm thấy chuyển động nhưng không phân biệt được rõ.
• Vùng tê có cảm giác nặng, tê bì.
• Thường có màn che nên bạn không nhìn thấy vùng mổ.

Cảm giác áp lực khiến một số người lo rằng thuốc tê không đủ. Nhưng đây là bình thường — thuốc tê chặn cảm giác đau, không chặn hoàn toàn mọi cảm giác.

Hãy hỏi trước về điều này để không hoảng khi cảm thấy có gì đó.

Bạn không bắt buộc phải tỉnh hoàn toàn

Đây là điều nhiều người không biết. Gây tê vùng có thể kết hợp với thuốc an thần để bạn:

• Thư giãn, bớt lo.
• Lơ mơ, buồn ngủ.
• Không nhớ rõ về cuộc mổ.

Hãy hỏi bác sĩ gây mê về lựa chọn này nếu bạn lo lắng về việc tỉnh.

Vì sao đôi khi được ưu tiên

• Tránh các tác động của gây mê toàn thân, đặc biệt với người có bệnh tim phổi.
• Thường ít buồn nôn hơn sau mổ.
• Hồi phục thường nhanh hơn.
• Giảm đau kéo dài sau mổ với một số kỹ thuật.
• Với một số phẫu thuật, có ưu điểm riêng.
• Trong sản khoa, cho phép người mẹ tỉnh và gặp con ngay.

Việc chọn dựa trên loại phẫu thuật và tình trạng của bạn. Hãy hỏi vì sao phương pháp này được chọn.

Quá trình thực hiện

• Bạn được đặt ở tư thế phù hợp, có thể là ngồi cúi hoặc nằm nghiêng co người.
• Vùng đó được sát khuẩn.
• Có thể gây tê da trước nên bạn chỉ thấy châm nhẹ.
• Bạn cần giữ yên trong lúc thực hiện.
• Có thể cảm thấy tê giật thoáng qua — hãy báo nếu có.
• Thuốc tê bắt đầu tác dụng trong vài phút.

Việc giữ yên trong lúc thực hiện rất quan trọng. Hãy nghe hướng dẫn và báo nếu bạn quá khó chịu.

Khi thuốc tê bắt đầu tác dụng

Bạn sẽ cảm thấy vùng đó ấm lên, nặng dần, rồi mất cảm giác. Nhân viên sẽ kiểm tra mức tê trước khi bắt đầu mổ.

Hãy trả lời trung thực khi được hỏi có cảm thấy gì không. Nếu tê chưa đủ, họ sẽ xử lý.

Trong lúc mổ

• Bạn có thể nói chuyện với ê kíp.
• Báo ngay nếu thấy đau, khó thở, buồn nôn, hoặc chóng mặt.
• Đừng cố chịu đựng — luôn có cách xử lý.
• Nếu muốn ngủ, hãy nói, có thể được cho thêm thuốc an thần.
• Nghe nhạc qua tai nghe nếu được phép.

Điểm thứ hai quan trọng nhất. Nhiều người ngại làm phiền và cố chịu, trong khi việc báo sớm cho phép xử lý dễ dàng.

Nếu bạn lo lắng

Hãy nói với bác sĩ gây mê trước mổ. Họ có thể:

• Giải thích cụ thể những gì sẽ diễn ra.
• Cho thuốc an thần ở mức phù hợp.
• Sắp xếp để có người nói chuyện với bạn.
• Cân nhắc phương pháp khác nếu phù hợp.

Đừng giấu nỗi lo rồi hoảng lúc đang mổ.

Sau mổ: chờ cảm giác trở lại

• Cảm giác trở lại dần, thường bắt đầu bằng cảm giác tê râm ran.
• Thời gian tuỳ loại thuốc tê — hãy hỏi trước.
• Đừng cố đứng dậy khi chưa được phép, vì chân có thể còn yếu.
• Lần đầu ngồi dậy phải có người hỗ trợ.
• Báo nếu cảm giác không trở lại sau thời gian dự kiến.

Điểm được nhấn mạnh là nguyên nhân phổ biến của các cú ngã sau mổ. Hãy kiên nhẫn chờ.

Về đau sau khi hết tê

Khi thuốc tê hết tác dụng, đau sẽ xuất hiện. Đừng đợi tới lúc đó mới xin thuốc giảm đau.

Hãy hỏi trước: khi nào thuốc tê hết tác dụng, và kế hoạch giảm đau sau đó là gì. Nhiều nơi cho thuốc giảm đau trước khi tê hết.

Một số tác dụng phụ có thể gặp

• Tụt huyết áp, gây chóng mặt buồn nôn — nhân viên theo dõi và xử lý được.
• Bí tiểu sau mổ với một số kỹ thuật.
• Đau lưng tại chỗ tiêm, thường thoáng qua.
• Đau đầu sau gây tê tuỷ sống ở một số người.
• Run.

Về đau đầu sau gây tê tuỷ sống: nếu bạn bị đau đầu nhiều, đặc biệt đau tăng khi ngồi dậy và giảm khi nằm, hãy báo ngay. Đây là tình huống có cách xử lý.

Dấu hiệu cần báo ngay sau mổ

• Cảm giác không trở lại sau thời gian dự kiến.
• Yếu chân kéo dài.
• Đau lưng dữ dội tại chỗ tiêm.
• Đau đầu nhiều, tăng khi ngồi dậy.
• Sốt.
• Không đi tiểu được.
• Tê hoặc yếu mới xuất hiện.

Trong sản khoa

Với mổ lấy thai, gây tê vùng thường được ưu tiên vì cho phép người mẹ tỉnh và gặp con ngay sau sinh.

Nếu bạn sắp sinh mổ, hãy hỏi trước:

• Phương pháp nào được dự kiến.
• Chồng có được vào cùng không.
• Tôi có được gặp con ngay không.
• Tôi sẽ cảm thấy gì.
• Nếu tôi quá lo thì có cách nào hỗ trợ.

Về việc kết hợp giảm đau sau mổ

Với một số kỹ thuật, bác sĩ có thể đặt một ống nhỏ để tiếp tục đưa thuốc giảm đau sau mổ.

Nếu có, hãy hỏi:

• Ống để trong bao lâu.
• Tôi cần chú ý gì.
• Có được vận động không.
• Dấu hiệu nào cần báo.

Tóm lại

Với gây tê vùng, bạn không đau ở vùng được tê nhưng có thể cảm nhận áp lực — biết trước điều này giúp không hoảng. Bạn không bắt buộc phải tỉnh hoàn toàn: hãy hỏi về lựa chọn dùng thêm thuốc an thần. Trong lúc mổ, hãy báo ngay nếu khó chịu thay vì cố chịu. Và sau mổ, đừng cố đứng dậy khi chưa được phép vì chân có thể còn yếu.

Câu hỏi thường gặp