Nhiều người nghĩ chuẩn bị mổ chỉ là nhịn ăn từ tối hôm trước. Thực tế, những việc làm trong vài tuần trước đó ảnh hưởng thật tới kết quả và tốc độ hồi phục.
Vài tuần trước
Bỏ thuốc lá. Đây là việc có tác động rõ rệt nhất. Hút thuốc làm chậm lành vết thương và tăng biến chứng hô hấp. Càng bỏ sớm trước mổ càng tốt.
Nếu bạn khó bỏ, hãy nói với bác sĩ — có những cách hỗ trợ.
Hạn chế rượu bia. Ảnh hưởng tới gan, tới đông máu và tới quá trình gây mê.
Tập luyện nếu được hướng dẫn. Với nhiều loại phẫu thuật, việc tăng cường sức cơ và thể lực trước mổ giúp hồi phục nhanh hơn. Hãy hỏi bác sĩ về chương trình phù hợp.
Cải thiện dinh dưỡng. Đủ đạm và đủ năng lượng giúp lành vết thương. Nếu bạn sụt cân hoặc ăn kém, hãy nói với bác sĩ.
Kiểm soát bệnh nền. Đường huyết, huyết áp và các bệnh mạn tính cần được ổn định trước mổ.
Xử lý các ổ nhiễm trùng. Kể cả ở răng. Đây là việc hay bị bỏ qua nhưng quan trọng, đặc biệt với các phẫu thuật đặt vật liệu.
Khám tiền phẫu
Bạn sẽ được khám và làm xét nghiệm trước mổ. Hãy chuẩn bị:
- Danh sách đầy đủ thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng.
- Tiền sử dị ứng thuốc.
- Tiền sử gây mê của bản thân và của gia đình.
- Thông tin về các bệnh nền.
- Tiền sử phẫu thuật trước đó.
- Kết quả khám và xét nghiệm gần nhất.
Hãy khai báo trung thực, kể cả về hút thuốc và rượu bia. Thông tin này ảnh hưởng tới cách gây mê và theo dõi.
Về thuốc đang dùng: phần quan trọng nhất
Đây là nơi hay xảy ra sự cố. Nguyên tắc:
- Khai báo đầy đủ mọi thứ, kể cả thuốc nam và thực phẩm chức năng.
- Để bác sĩ quyết định loại nào ngưng và ngưng bao lâu.
- Tuyệt đối không tự ngưng bất cứ thuốc nào.
- Hỏi rõ loại nào vẫn uống bình thường vào buổi sáng ngày mổ.
- Ghi lại hướng dẫn ra giấy.
Với thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu, việc ngưng sai cách có thể gây hậu quả nghiêm trọng theo cả hai hướng. Đây là quyết định chuyên môn.
Với người có bệnh nền như tiểu đường hay bệnh tuyến giáp, hãy hỏi cụ thể về cách dùng thuốc trong ngày mổ.
Về thực phẩm chức năng và thảo dược
Một số có thể ảnh hưởng tới đông máu hoặc tương tác với thuốc mê. Hãy khai báo và hỏi bác sĩ về việc ngưng trước bao lâu.
Nhiều người không khai vì nghĩ chúng không phải thuốc. Đây là thiếu sót có thể gây vấn đề.
Vài ngày trước
- Xác nhận lại giờ và địa điểm.
- Xác nhận người đưa đón và người chăm.
- Chuẩn bị đồ mang đi viện.
- Chuẩn bị nhà cửa cho giai đoạn sau mổ.
- Sắp xếp công việc và gia đình.
- Làm theo hướng dẫn về việc ngưng thuốc nếu có.
- Báo cho bệnh viện nếu bạn bị ốm, sốt, hoặc có gì thay đổi.
Điểm cuối quan trọng. Một đợt cảm cúm trước mổ có thể là lý do hoãn, và bệnh viện cần biết.
Chuẩn bị nhà cửa
Làm trước dễ hơn nhiều so với làm khi đã về với vết mổ:
- Dọn lối đi thông thoáng.
- Sắp đồ hay dùng trong tầm với, tránh phải với cao hoặc cúi thấp.
- Chuẩn bị chỗ nghỉ thuận tiện, có thể ở tầng trệt nếu cần.
- Chuẩn bị ghế cao dễ đứng lên.
- Nếu cần, lắp tay vịn ở nhà vệ sinh.
- Chuẩn bị sẵn thực phẩm dễ chế biến.
- Sắp xếp người hỗ trợ trong những ngày đầu.
Đồ mang đi viện
- Giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm y tế.
- Giấy hẹn mổ và hồ sơ y tế.
- Danh sách thuốc đang dùng.
- Thuốc đang dùng mang theo nếu được dặn.
- Quần áo rộng, dễ mặc.
- Đồ vệ sinh cá nhân.
- Dép có đế bám.
- Sạc điện thoại.
- Một ít tiền mặt.
Không nên mang: trang sức, nhiều tiền mặt, vật có giá trị.
Đêm trước và sáng ngày mổ
- Làm đúng hướng dẫn về nhịn ăn và uống — hỏi rõ từ mấy giờ.
- Hỏi xem có được uống nước không và tới lúc nào.
- Tắm sạch theo hướng dẫn nếu được dặn.
- Không dùng nước hoa, mỹ phẩm.
- Tháo trang sức, kính áp tròng, răng giả tháo lắp.
- Không sơn móng tay nếu được dặn.
- Uống thuốc buổi sáng theo đúng hướng dẫn đã nhận.
- Ngủ đủ nếu có thể.
Về việc nhịn ăn: hãy làm đúng thời gian được dặn. Ăn uống quá gần giờ mổ có thể dẫn tới hoãn mổ, vì có nguy cơ trào ngược và hít sặc khi gây mê.
Về việc nhịn quá lâu
Nhịn đúng khoảng thời gian được dặn, đừng nhịn từ quá sớm với suy nghĩ càng lâu càng an toàn. Nhịn quá lâu gây mất nước và mệt mỏi, không tốt cho cuộc mổ.
Nhiều nơi cho phép uống nước lọc tới gần giờ mổ hơn so với ăn. Hãy hỏi rõ.
Người đưa đón và người chăm
Với phần lớn phẫu thuật, bạn không được tự lái xe về. Hãy sắp xếp người đưa đón từ trước.
Với những ngày đầu sau mổ, hãy có người ở cùng, đặc biệt nếu bạn sống một mình.
Về mặt tâm lý
Lo lắng trước mổ là bình thường. Vài điều giúp được:
- Hiểu rõ quy trình giúp giảm lo.
- Hỏi những gì bạn còn băn khoăn thay vì giữ trong lòng.
- Nói với bác sĩ gây mê nếu bạn rất lo.
- Chuẩn bị đầy đủ giúp bạn cảm thấy kiểm soát được.
- Nói chuyện với người thân.
Nếu lo lắng nặng tới mức mất ngủ nhiều ngày, hãy nói với bác sĩ.
Những lý do mổ có thể bị hoãn
- Bạn đang bị nhiễm trùng hoặc sốt.
- Không nhịn ăn đúng hướng dẫn.
- Không ngưng thuốc theo hướng dẫn.
- Xét nghiệm tiền phẫu có bất thường cần xử lý.
- Bệnh nền chưa được kiểm soát.
Việc hoãn tuy phiền nhưng là quyết định vì an toàn của bạn.
Tóm lại
Hãy bắt đầu chuẩn bị từ vài tuần trước: bỏ thuốc lá, kiểm soát bệnh nền, xử lý các ổ nhiễm trùng kể cả ở răng, và tập luyện nếu được hướng dẫn. Khai báo đầy đủ mọi thuốc và thực phẩm chức năng, nhưng tuyệt đối không tự ngưng bất cứ thứ gì. Chuẩn bị nhà cửa và người hỗ trợ trước khi đi, và làm đúng hướng dẫn về nhịn ăn.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ thuốc lá trước mổ có ích không?
Có, rất rõ. Nó cải thiện khả năng lành vết thương và giảm biến chứng hô hấp. Càng bỏ sớm trước mổ càng tốt.
Có nên tập luyện trước mổ không?
Với nhiều loại phẫu thuật thì có, và nó giúp hồi phục nhanh hơn. Hãy hỏi bác sĩ về chương trình phù hợp.
Thuốc đang dùng có phải ngưng không?
Tuỳ loại. Hãy để bác sĩ quyết định và tuyệt đối không tự ngưng, đặc biệt với thuốc chống đông và thuốc điều trị bệnh nền.
Vì sao phải nhịn ăn trước mổ?
Để giảm nguy cơ trào ngược và hít sặc trong lúc gây mê. Hãy làm đúng thời gian được dặn.