Trẻ em và gây mê: chuẩn bị cho con và cho chính mình

Đưa con đi mổ là một trong những trải nghiệm căng thẳng nhất với cha mẹ. Và điều ít ai nói: sự lo lắng của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp tới phản ứng của trẻ.

Bài này nói về cách chuẩn bị cho con và cho chính bạn.

Buổi khám tiền mê cho trẻ

Hãy chuẩn bị và khai báo:

• Toàn bộ thuốc con đang dùng.
• Tiền sử dị ứng.
• Con có hay ốm không, gần đây có ho sốt không.
• Con có ngáy to hoặc có vẻ khó thở khi ngủ không.
• Tiền sử gây mê của con và của gia đình.
• Cân nặng hiện tại.
• Các vấn đề sức khoẻ khác.
• Răng lung lay nếu có.

Điểm về ho sốt gần đây quan trọng — một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể là lý do hoãn mổ vì an toàn.

Điểm về ngáy cũng vậy, và nhiều cha mẹ không nghĩ tới việc khai.

Nói với con thế nào

Nguyên tắc: nói thật, bằng ngôn ngữ phù hợp lứa tuổi, và không nói quá sớm hoặc quá muộn.

• Trẻ nhỏ: nói trước một hai ngày là đủ. Nói quá sớm khiến trẻ lo lắng dài.
• Trẻ lớn hơn: có thể nói sớm hơn và cho tham gia vào việc chuẩn bị.

Những điều nên nói:

• Bác sĩ sẽ giúp con khỏi bệnh.
• Con sẽ được ngủ một giấc đặc biệt và không biết gì.
• Khi tỉnh dậy, bố mẹ sẽ ở đó.
• Có thể hơi đau một chút và bác sĩ sẽ cho thuốc.

Những điều không nên nói:

• Nói dối là không đau gì cả.
• Nói dối là chỉ đi khám bình thường.
• Doạ nếu con hư thì bác sĩ tiêm.
• Kể chi tiết đáng sợ về cuộc mổ.

Điểm thứ ba đáng lưu ý và nhiều gia đình vẫn làm trong sinh hoạt hằng ngày. Việc doạ trẻ bằng bác sĩ và kim tiêm khiến trẻ sợ y tế lâu dài.

Về việc nhịn ăn

Quy định cho trẻ có thể khác người lớn và khác theo lứa tuổi, đặc biệt với trẻ còn bú.

• Hỏi cụ thể: nhịn ăn từ mấy giờ, nhịn sữa từ mấy giờ, nước từ mấy giờ.
• Với trẻ bú mẹ và trẻ bú bình, quy định có thể khác nhau.
• Làm đúng, đừng cho ăn thêm vì thương con đói.
• Nếu lỡ cho ăn, hãy nói thật.
• Cất hết đồ ăn khỏi tầm mắt trẻ trong thời gian nhịn.

Việc nhịn ăn với trẻ khó hơn nhiều so với người lớn. Hãy sắp xếp lịch mổ sớm trong ngày nếu có thể, và đánh lạc hướng trẻ bằng hoạt động.

Cha mẹ có được vào cùng không

Tuỳ nơi và tuỳ tình huống. Hãy hỏi trước để chuẩn bị tinh thần.

Nếu được vào cho tới lúc con ngủ:

• Giữ bình tĩnh — đây là điều quan trọng nhất.
• Nói chuyện nhẹ nhàng, kể chuyện con thích.
• Nắm tay con.
• Đừng khóc trước mặt con.
• Ra ngoài ngay khi được yêu cầu, không dùng dằng.

Nếu bạn nghĩ mình không giữ được bình tĩnh, hãy để người khác vào cùng con. Điều này tốt hơn cho trẻ.

Mang theo gì

• Đồ chơi hoặc gấu bông quen thuộc.
• Chăn hoặc gối con quen dùng nếu được phép.
• Quần áo thoải mái để thay khi về.
• Đồ chơi để đánh lạc hướng trong lúc chờ.
• Sữa hoặc đồ ăn cho sau khi được phép ăn.

Một vật quen thuộc giúp trẻ yên tâm hơn rất nhiều.

Cách gây mê cho trẻ

Với trẻ nhỏ, thường bắt đầu bằng cách cho thở qua mặt nạ với khí mê, để trẻ ngủ trước rồi mới đặt đường truyền. Điều này tránh cho trẻ phải chịu đau khi tỉnh.

Hãy hỏi bác sĩ gây mê về cách sẽ áp dụng cho con bạn, và giải thích lại cho trẻ theo cách dễ hiểu: con sẽ thở qua một cái mặt nạ có mùi thơm rồi ngủ.

Khi trẻ tỉnh dậy

Nhiều trẻ quấy khóc dữ dội khi tỉnh sau gây mê. Đây là phản ứng khá thường gặp và thường qua trong thời gian ngắn.

Cách hỗ trợ:

• Ở bên con ngay khi được phép.
• Nói chuyện nhẹ nhàng, gọi tên con.
• Ôm nếu được phép.
• Đưa đồ chơi quen thuộc.
• Giữ môi trường yên tĩnh.
• Báo nhân viên nếu con đau hoặc quấy kéo dài.

Đừng hoảng — sự bình tĩnh của bạn giúp con ổn định nhanh hơn.

Về đau ở trẻ

Trẻ nhỏ không nói được mức đau. Hãy chú ý các dấu hiệu:

• Quấy khóc bất thường.
• Không chịu cử động.
• Nhăn mặt, co người.
• Không chịu ăn.
• Ngủ không yên.

Hãy báo nhân viên. Trẻ cũng cần được kiểm soát đau như người lớn.

Và tuyệt đối không tự cho trẻ dùng thuốc giảm đau của người lớn hoặc theo liều ước chừng.

Khi về nhà

• Hiểu rõ đơn thuốc và liều theo cân nặng của con.
• Hỏi cách chăm sóc vết mổ.
• Hỏi con được ăn gì và khi nào.
• Hỏi con được vận động tới mức nào.
• Hỏi khi nào con đi học lại được.
• Biết dấu hiệu nào cần đưa con quay lại.
• Xin số điện thoại liên hệ.

Những ngày sau

Một số trẻ có thay đổi hành vi sau trải nghiệm viện:

• Bám mẹ hơn.
• Sợ người lạ.
• Ngủ không yên, gặp ác mộng.
• Đái dầm trở lại ở trẻ đã bỏ.
• Cáu gắt.

Đây là phản ứng bình thường và thường qua trong vài tuần. Hãy kiên nhẫn, cho con nhiều thời gian bên bạn, và đừng trách phạt.

Nếu kéo dài hoặc nặng, hãy nói với bác sĩ nhi.

Chăm sóc chính bạn

Ngày con mổ là ngày rất căng thẳng với cha mẹ. Hãy:

• Có người đi cùng để thay phiên.
• Ăn uống dù không thấy đói.
• Cho phép mình lo lắng — đó là bình thường.
• Sắp xếp người trông các con khác ở nhà.
• Đừng tự trách nếu bạn không giữ được bình tĩnh.

Tóm lại

Hãy nói thật với con bằng ngôn ngữ phù hợp lứa tuổi, đừng nói dối là không đau. Khai báo đầy đủ ở buổi khám tiền mê, đặc biệt về ho sốt gần đây và về việc con có ngáy khi ngủ không. Làm đúng hướng dẫn nhịn ăn cho trẻ. Mang theo đồ chơi quen thuộc. Và quan trọng nhất: giữ bình tĩnh, vì trẻ phản ứng theo cảm xúc của bạn.

Câu hỏi thường gặp